Asbest
Asbest is de verzamelnaam voor een aantal in de natuur voorkomende silicaatmineralen met een vezelstructuur. De naam asbest komt van het Griekse woord ‘asbestos’ dat onverwoestbaar of overgankelijk betekent.
Asbest is een materiaal wat in vele soorten en maten is toegepast. Zelfs nu worden er nog
jaarlijks toepassingen gevonden waarin asbest is verwerkt. De meest voorkomende asbestsoorten
zijn:
• Chrysotiel
• Amosiet
• Crocidoliet
De verschillende soorten worden later uitgelegd.
Wanneer is asbest gevaarlijk
In veel (oudere) gebouwen en voorwerpen kan asbest zitten. In Nederland is asbest vanaf 1994 verboden te gebruiken. In de Europese Unie geldt een asbestverbod sinds 2005’ In Nederland kan men er dus vanuit gaan dat in bouwwerken die gebouwd zijn na 1993 (dus vanaf 1994) geen asbest kan zitten. In Nederland geld dan ook dat in met name oudere gebouwen, dus in ieder geval in gebouwen die gebouwd zijn voor 1994 asbesthoudende materialen kunnen zitten. Denk hierbij aan asbesthoudende golfplaten, afvoerbuizen, gevelplaten, isolatiematerialen(leiding isolatie en spuitasbest op staal constructies) en vloerafwerkingen.
In Curacao bestaat er sinds 22 april 2008 een landsbesluit, waarin wordt verboden asbest in te voeren. Alleen als asbest gebrokkeld, stuk is of bewerkt wordt(schuren/boren), kan het gevaarlijk zijn. Dan kunnen namelijk asbestvezels vrijkomen. Deze kleine asbestvezels kunnen schade veroorzaken aan de longen. Onderzoek heeft uitgewezen dat bij een eenmalige blootstelling aan asbestvezels het gezondheidsrisico heel klein is, maar wel altijd aanwezig is. Voornamelijk mensen die beroepsmatig aan asbest worden blootgesteld lopen een groter risico.
SERPENTIJN
Deze groep heeft één belangrijke vertegenwoordiger: chrysotiel, ook wel het witte asbest genoemd. De type asbest komt veruit het meest voor. Ongeveer 85% van alle asbesthoudende toepassingen bevatten wit asbest. Waaraan deze groep te herkennen is? De serpentijnvezel is een gekrulde vezel, vergelijkbaar met een touw. Bij splijting zal deze vezel eerder in de dwarsrichting splijten dan in de lengterichting. Dit resulteert in kortere vezels met dezelfde diameter als voor de splijting.
AMFIBOOL
Deze groep bestaat uit: amosiet (bruin asbest), crocidoliet (blauw asbest), tremoliet (grijs asbest), actinoliet (groen asbest) anthofyliet (geel asbest). Bruin asbest (10%) en blauw asbest (5%) worden in deze groep het vaakst aangetroffen in asbesttoepassingen. Deze vezel (Amfibool) is een naaldvormige vezel. Ze komen voor in bundels. Dit zijn de lengterichting gerangschikte vezels, te vergelijken met een staaldraad. Deze vezel is gemakkelijk splijtbaar in de lengterichting. Het resultaat zijn dunnere vezels met dezelfde lengte als voor de splijting. Crocidoliet kenmerkt zich door weerhaakjes.
Asbest is in te richten in twee structuren: hecht gebonden en niet-hecht gebonden asbest. Bij hechtgebonden asbest zijn de vezels sterk verankerd in het bindmiddel. Producten waarin de vezels sterk zijn verankerd (bijvoorbeeld asbestcement) geven weinig vezels af. Tenminste, als het materiaal onbeschadigd is. Bij niet-hecht gebonden asbest (zoals spuitasbest) zijn de vezels nauwelijks verankerd in het bindmiddel. Dit betekent dat er snel asbestvezels vrij kunnen komen. Deze vezels hebben vaak ook nog een zeer hoog asbestgehalte, variërend van 40 tot 90%.(100% bestaat niet, want er zit altijd een bindmiddel in). Dit maakt niet-hecht gebonden asbest ook zo gevaarlijk.
Meest voorkomende toepassingen
Golfplaten
Veel toepassing op daken van scholen, gebouwen, in de veeteelt op daken van schuren vloer afwerkingen
Leidingisolatie
toepassingen in de industrie in rioleringen Isolatie op daken, etc.
Brandwerende materialen
Brandwerende materialen in ketels, brandwerende kleding.
Huishoudelijke apparaten
Broodroosters en haardroger, geproduceerd voor 1984)
Ventilatie kanalen
Vaak toegepast in woningen, verzorgingstehuizen en ziekenhuizen
Inventarisatie, onderzoek en samenwerking
In Nederland is bij iedere verwijdering van asbest, is een asbestinventarisatie rapport (SC-540 SC- 530 is de richtlijn van saneren) noodzakelijk. Verwijdering van asbesthoudende materialen mag dan pas plaats vinden op het moment dat er een asbestinventarisatie rapport aanwezig is.
Er bestaan verschillende vormen van asbestonderzoek. U kunt een risicoanalyse laten maken, of een globaal onderzoek uit laten voeren. Bij sloop van gebouwen is in Nederland echter vrijwel altijd een volledig asbestonderzoek verplicht.
Hier op Curacao is een inventarisatie nog niet verplicht. Wel wordt aanbevolen een onafhankelijke expert in te schakelen. Indien gewenst kan er een rapport worden opgesteld conform de Nederlandse wet en regelgeving. Doordat er op ook Curaçao een bedrijf is, die door een Nederlands gecertificeerd bedrijf geaccrediteerd is, is een asbestinventarisatie rapport ook hier op Curacao te verkrijgen. Natuurlijk kan een asbestinventarisatierapport ook door een Nederlands bedrijf worden gedaan.
Een asbestinventarisatie kan dan duidelijkheid verschaffen. En zelfs als asbestverdacht materiaal is aangetroffen, kan alleen onderzoek met een Polarisatie microscopie Elektronen microscopie uitwijzen of het echt asbest is. Met een elektronenmicroscoop kan men kleef monsters en luchtmonsters onderscheiden in asbest vezels en andere vormen van vezels deze methode geeft een 100% garantie.
Polarisatie geeft alleen aan een verdachte vezel welke asbest kan zijn, maar kan bijvoorbeeld ook glaswol of steenwol uitwijzen en of het ook echt asbest is. Het asbestverdachte materiaal wordt hier door een onafhankelijke bedrijf verzameld en wordt uiteindelijk opgestuurd naar Nederland en daar onderzocht. Dit mag verricht worden door asbestinventarisatie-bedrijven, die in het bezit zijn van het SC-540 certificaat of lokaal maar volgens dezelfde richtlijnen totdat er een wetgeving is op Curaçao zelf. Bij sloop van objecten is altijd een volledige asbestinventarisatie verplicht. Bij zo'n volledige asbestinventarisatie wordt de bouwgeschiedenis bestudeerd en wordt ter plekke gekeken of er asbestverdachte materialen in een pand of object aanwezig zijn. Indien wenselijk kan een risicoanalyse inzicht geven in mogelijk gevaar voor de gezondheid. Als asbest is aangetroffen kunnen grond- en luchtmonsters aantonen of er concentraties asbestvezels aanwezig zijn die de wettelijke norm overschrijden.
In de norm SC-540 wordt onderscheid gemaakt tussen een type A, type A aanvullend, type B en type 0 onderzoek.
Type A:
Op grond van de SC-540 dient de opdrachtgever zelf zorg te dragen voor het aanleveren van documenten waaruit de toepassing van asbest en asbesthoudende producten blijkt. Dit kunnen bouwtekeningen, archieven van verbouwingen of renovaties, beschrijvingen van calamiteiten of incidenten of eventueel eerder uitgevoerde asbest(deel)saneringen zijn. U kunt dit ook bewerkstelligen door archieven aan ons beschikbaar te stellen. Daarnaast moet de opdrachtgever de mogelijkheid bieden (indien van toepassing) (ex-)werknemers te laten interviewen. De uitvoering van de asbestinventarisatie dient zo plaats te vinden dat een onbelemmerde door- en toegang tot ALLE ruimtes mogelijk is. De inventarisatie mag met behulp van handgereedschap (al dan niet met licht destructief onderzoek) uitgevoerd worden. Als bij een type A onderzoek niet alle ruimtes toegankelijk zijn of er onvoorzien een extra asbesthoudende toepassing tegen gekomen wordt, kan een vervolg type A aanvullend onderzoek worden uitgevoerd als het gebouw of de ruimte niet meer in gebruik is of direct als er tijdens werkzaamheden een extra asbesthoudende toepassing tegen gekomen wordt. Hiervan wordt dan een aanvullende rapportage opgesteld.